Modelbespreking: zeldzaam warme start van oktober, lokaal 30 graden?

Jeroen Elferink
Geschreven door: Jeroen Elferink
Vandaag 16:25 uur Update: Vandaag 16:25 uur
Volgende week neemt de kans op uitzonderlijk warm nazomerweer flink toe. Weermodellen laten zelfs opties zien voor lokaal 30 graden.

Eerst nog rustig septemberweer

De komende dagen is er weinig spectaculairs te verwachten. Het weerbeeld wordt regelmatig bepaald door bewolking en de middagtemperatuur ligt veelal tussen 18 en 20 graden. Woensdagmiddag en avond kan een bui vallen, maar verder blijft het overwegend droog, rustig en vrij mild.

Vanaf het weekend verandert het weerbeeld geleidelijk. De wind draait naar het zuiden en daarmee komt warmere lucht onze kant op.

Diepe zuidenwind brengt warme lucht

De omslag heeft te maken met de ligging van de drukgebieden. Een krachtig hogedrukgebied bouwt zich op boven Centraal- en Oost-Europa, terwijl lagedrukgebieden zich boven de Atlantische Oceaan bevinden. Hierdoor ontstaat een zuidelijke stroming die warme lucht vanuit Zuid-Europa naar onze omgeving transporteert. Dit drukpatroon lijkt bovendien niet van korte duur, een luchtdrukblokkade lijkt realistisch. Daardoor kan de temperatuur in de loop van volgende week verder oplopen.

Vanaf het begin van volgende week verschijnen in de modelberekeningen dan ook opvallend hoge temperaturen. Er zijn inmiddels opties voor middagtemperaturen van 24 tot 28 graden en vooral in het zuiden van Nederland en in België kan het nog warmer worden.

Maximumtemperatuur donderdag 1 oktober volgens ECMWF 

Maximumtemperatuur volgens ECMWF op woensdag 30 september

30 graden in oktober?!

Het Europese weermodel komt in sommige berekeningen zelfs met 30 graden op de laatste dag van september en de eerste dag van oktober. Als die temperatuur daadwerkelijk wordt gehaald, zou dat uitzonderlijk zijn. Dergelijke temperaturen zijn in oktober in Nederland zeer zeldzaam en behoren tot de absolute extremen. Slechts 1 keer is 30 graden in oktober ergens in Nederland gemeten, en dat record is al meer dan honderd jaar oud! 

Onzekerheid nog groot

Of het daadwerkelijk tot tropische temperaturen komt, is nog onzeker. Juist in deze tijd van het jaar zijn er enkele factoren die direct roet in het eten kunnen gooien. Zo kunnen mist en lage bewolking in de ochtend ervoor zorgen dat de temperatuur minder snel oploopt. Daarnaast staat de zon inmiddels duidelijk lager aan de hemel dan in de zomer. De dagen worden snel korter en de zonnestraling is daardoor minder krachtig.

De lagere zonnestand heeft daarbij het grootste effect. Zonnestralen leggen in het najaar een langere weg door de atmosfeer af voordat ze het aardoppervlak bereiken. Onderweg wordt een deel van de straling verstrooid en geabsorbeerd. Bovendien valt de zonnestraling door de lagere zonnestand onder een kleinere hoek op het aardoppervlak, waardoor dezelfde hoeveelheid energie over een groter oppervlak wordt uitgesmeerd. Het aardoppervlak warmt daardoor minder efficiënt op dan in de zomer.

In de pluim voor zuid en zuidoost Nederland zien we meerdere opties voor 30 graden volgende week! 

Dat zien we ook terug in de temperatuurrecords. Vanaf deze tijd van het jaar liggen de meeste absolute dagrecords in Nederland veelal rond 25 of 26 graden. Een temperatuur van 30 graden ligt daar dus ver boven. Dat maakt duidelijk hoe uitzonderlijk de huidige modelberekeningen zijn: om begin oktober lokaal 30 graden te halen, moeten niet alleen zeer warme luchtsoorten worden aangevoerd, maar moeten ook de omstandigheden aan de grond optimaal zijn.

Dat maakt het bereiken van zeer hoge temperaturen begin oktober een stuk lastiger dan bijvoorbeeld in juli of augustus. Er is simpelweg minder tijd en minder krachtige zonnestraling beschikbaar om de lucht overdag sterk op te warmen. Een paar uur hardnekkige lage bewolking kan in deze tijd van het jaar dan ook al het verschil maken tussen bijvoorbeeld 24 en 28 graden.

In midden Nederland wordt het geen 30 graden, maar met opties van 24 tot 27 graden wordt het ook hier bijzonder warm!

Wat het uiteindelijk precies gaat worden, is nog onzeker. Maar potentieel wacht ons een bijzonder warme weerperiode. Zelfs 30 graden aan het begin van oktober behoort volgens sommige berekeningen tot de mogelijkheden. En dat zou absoluut een zeldzaamheid zijn.

Neerslagverwachting Harmonie

Bekijk hieronder de neerslagverwachting van het Harmonie weermodel voor de komende 48 uur. Meer weerkaarten bekijken doe je op I'm Weather

Files en vertragingen