Wat zijn de maanfases?

Raymond Klaassen
Raymond Klaassen 21 september 2021 09:25 uur
Laatste update: 21 september 2021 10:30 uur
De maan is onafscheidelijk van de aarde. Maar waarom ziet de maan er steeds anders uit? Wat zijn maanfases?

De maancyclus met alle maanfases

Een cyclus van de maan gezien vanafhet noordelijk halfrond Bron: NASA

Als er opklaringen zijn dan kunnen we een groot deel van de maand de maan zien. Maar wel steeds in een andere gedaante. Hoe komt dat?

De maan draait op de aarde, en de aarde draait, al draaiende om haar as om de zon. Van deze drie objecten is de zon de enige die licht uitstraalt. Als wij vanaf de aarde de maan zien, dan komt dat omdat er licht van de zon op de maan valt en de maan het licht reflecteert.

De maan draait precies in 29,5 dagen om de aarde. In die cyclus kunnen we alle schijngestalten of maanfases van de maan vanaf een plek waarnemen. Het betekent ook dat er soms in een kalendermaand twee volle manen of twee nieuwe manen zijn.

We zien de maan dankzij het licht van de zon

Omdat de maan draait om de aarde valt er niet constant evenveel licht op de maan. Soms zit de aarde (deels) tussen de maan en de zon in en valt er schaduw van de aarde op de maan. De maan is dan gedeeltelijk niet zichtbaar.

Aan de hand van de animatie is goed te zien hoe een en ander werkt. We hebben voor het gemak de aarde even stil gezet omdat dat voor de uitleg verder niet van belang is. 

Bron: hemel.waarnemen.com

Het zonlicht komt van rechts en schijnt op de aarde. De rechterhelft van de aarde is verlicht, daar is het dag. Op de linkerhelft is het nacht. Voor de maan geldt hetzelfde, de rechterhelft is verlicht.

Afhankelijk van waar de waarnemer staat en waar de maan staat ten opzichte van de aarde zie je een deel van het verlichte deel van de maan. Het kan ook zo zijn dat de maan buiten je zicht staat en de maan dus niet kan zien.  In ons voorbeeld kijken we boven op de kruin van de waarnemer.

Nieuwe maan

Wanneer de maan precies tussen de zon en de aarde staat valt al het zonlicht op maankant die van de aarde afstaat. Wij zien dus geen maan. De helft van de maan die naar aarde staat gekeerd is ligt in de schaduw. De maan zal vanaf nu weer zichtbaar gaan worden.Dit noemen we een wassende maan.

Eerste kwartier

De maan staat nu in een rechte hoek ten op zicht van de aarde en de zon. Vanaf de aarde zien we nu een half verlichte maan. De maan ‘groeit’ nog circa een week verder naar een volle maan.

Volle maan

De aarde staat nu precies tussen de zon en de maan in. De maan cyclus is nu halverwege. Het zonlicht verlicht de helft van de maan die naar de aarde gekeerd staat en we zien vanaf de aarde de hele maanschijf verlicht. Vanaf nu zal het zichtbare deel van de maan weer kleiner worden. We noemen dit een afnemende maan.

Laatste kwartier

De maan staat weer in een hoek van 90 graden ten opzichte van de aarde en de zon. Vanaf de aarde zien we opnieuw een half verlichte maan de maan wordt de komende dagen steeds minder zichtbaar totdat hij helemaal is verdwenen en we weer een nieuwe maan hebben.

De maan actueel

Een mooie tool van de NASA. Dit is de maanstand vandaag,

Waar aan de hemel kijken(Noordelijk halfrond)

Als de periode is de aangebroken dat maan van nieuwe maan naar eerste kwartier gaat zal de maan in de avond aan de westelijke hemel te zien zijn. Naarmate we dichter bij de volle maan komen komt de maan aan de oostelijke hemel op rond zonsondergang. Vanaf nu wordt de maan weer minder zichtbaar en komt ook steeds later op. Als het laatste kwartier aanbreekt komt de maan rond middernacht pas op. In het laatste deel van de cyclus is de maan de oostelijke hemel maar kortstondig te zien aan oostelijke ochtendhemel.

Vanaf de maan heeft de aarde ook schijngestalen. Dit is de historische foto Earthrise gemaakt vanuit de Apollo 8 toen de aarde boven het maanoppervlak op kwam. Bron NASA.

Deel:

Files en vertragingen